Axios: Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν - Η 60ήμερη εκεχειρία, οι κυρώσεις και το Ορμούζ

Κοντά σε μια κρίσιμη ενδιάμεση συμφωνία για την αποκλιμάκωση της κρίσης φέρονται να βρίσκονται οι ΗΠΑ και το Ιράν, με το προσχέδιο του υπό διαπραγμάτευση μνημονίου να προβλέπει άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες και ένα πρώτο πλαίσιο για τις επόμενες συνομιλίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη τελική απόφαση για την υπογραφή.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε το Axios, το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ότι το Ορμούζ θα ανοίξει αμέσως και ότι η ναυσιπλοΐα θα επανέλθει σταδιακά στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε περίπου 30 ημέρες. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε άρση του αποκλεισμού και σε σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων, με βάση τον βαθμό συμμόρφωσης του Ιράν με τα συμφωνηθέντα.

Το ίδιο κείμενο προβλέπει παράταση της ισχύουσας εκεχειρίας για δύο ακόμη μήνες, περιλαμβάνοντας και το μέτωπο του Λιβάνου, ώστε να δοθεί χρόνος για μια δεύτερη, πιο αναλυτική και τεχνική διαπραγμάτευση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα. Η προσωρινή αυτή συμφωνία δεν θεωρείται η τελική λύση, αλλά ένα ενδιάμεσο βήμα για να δημιουργηθεί σταθερότερη βάση συνομιλιών.

Το «αγκάθι» των πυρηνικών

Στο πυρηνικό σκέλος, το Ιράν φέρεται να δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ το προσχέδιο περιλαμβάνει γενικό πλαίσιο για τη διαχείριση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει. Μία από τις επιλογές που εξετάζονται, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, είναι η αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου στο εσωτερικό του Ιράν, υπό διεθνή επιτήρηση. Παρ’ όλα αυτά, οι οριστικές αποφάσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα παραπέμπονται στη δεύτερη φάση της διαπραγμάτευσης.

Η συμφωνία φέρεται να έχει διαμορφωθεί έπειτα από εντατικές επαφές με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν. Σύμφωνα με το Axios, οι τελικές διατυπώσεις προέκυψαν μετά από πολύωρες συνομιλίες στην Τεχεράνη ανάμεσα στον Καταριανό διαμεσολαβητή Άλι Αλ-Θαουάντι και τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, με παράλληλες τηλεφωνικές επαφές με τους απεσταλμένους του Τραμπ. Αν τελικά υπογραφεί, το κείμενο αναμένεται να λάβει την ονομασία «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ».

Παρά την αισιοδοξία που εκπέμπει η αμερικανική πλευρά, η Τεχεράνη κρατά σαφώς πιο επιφυλακτική στάση. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν έχει ακόμη ληφθεί τελική απόφαση, ενώ η ιρανική ηγεσία επιμένει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει στις «κόκκινες γραμμές» της. Οι δηλώσεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, η τελική επικύρωση του κειμένου παραμένει ανοιχτή.

Ακόμη ένα κρίσιμο σημείο που δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως είναι η τύχη των «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό. Η ιρανική πλευρά ζητεί άμεση πρόσβαση σε μέρος των χρημάτων αυτών με την υπογραφή μιας αρχικής συμφωνίας, ενώ η Ουάσιγκτον προκρίνει σταδιακή αποδέσμευση, ανάλογα με τη συμμόρφωση της Τεχεράνης. Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται ειδικός μηχανισμός μέσω Κατάρ για χρήση μέρους των κεφαλαίων σε ανθρωπιστικές αγορές.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι δύο πλευρές δείχνουν πιο κοντά από ποτέ σε μια πρώτη συνεννόηση, χωρίς όμως να έχει ακόμη κλειδώσει η τελική υπογραφή. Η προοπτική συμφωνίας υπάρχει, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται από τις τελευταίες πολιτικές εγκρίσεις σε Τεχεράνη και Ουάσιγκτον.